Akademia Świadomego Rodzica

• • • 1
    • 2
    • 3
    • 4
    • 5
    • 6
    • 7
    • 8
    • 9
    • 10

• • • • 6

      • KWIECIEŃ MIESIĄCEM ŚWIADOMOŚCI AUTYZMU

        Autyzm – co to znaczy

        Autyzm, według aktualnej wiedzy, przypisany jest do kategorii zaburzeń neurorozwojowych. Oznacza to, że osoby autystyczne rozwijają się inaczej niż większość ludzi. Mózg osoby autystycznej od początku życia działa i rozwija się w niestandardowy sposób, co sprawia, że cały rozwój przebiega inną ścieżką. Autyzm nie jest chorobą i nie jest czymś, co można wyleczyć – jest trwały i stanowi część tego, kim dana osoba jest.

        Autyzm rozumiemy jako spektrum, ponieważ obejmuje duże zróżnicowanie zachowań i cech. Oznacza to, że każda osoba autystyczna rozwija się i funkcjonuje na co dzień nieco inaczej.

        Współcześnie coraz częściej do opisania autyzmu używamy słów takich jak neuroróżnorodność lub nauroatypowość. To podkreśla, że spektrum autyzmu oznacza odmienność układu nerwowego, z której wynikają trudności, ale również mocne strony.

        Objawy autyzmu

        Autyzm jest diagnozowany na podstawie zachowań i cech w 2 obszarach (tzw. diada autyzmu):

        1. Deficyty zdolności nawiązywania i utrzymywania interakcji społecznych i komunikacji społecznej
        2. Powtarzalne, ograniczone, nieelastyczne wzorce zachowań, zainteresowań i aktywności

        Interakcje społeczne

        Osoby z autyzmem mają trudność w rozumieniu zachowania innych ludzi, często trudno jest im zrozumieć jak inne osoby się czują i co mają na myśli. Wyzwaniem jest dla nich im nawiązywanie przyjaźni i dogadywanie się z ludźmi w codziennych sytuacjach. Osoby w spektrum autyzmu mogą mieć trudności w rozumieniu gestów i odczytywaniu mimiki twarzy.

        Objawy autyzmu w zakresie interakcji społecznych to m. in:

        • małe dzieci nie próbują zainteresować rodzica tym co jest interesujące dla nich np. brak wskazywania palcem rzeczy, które są interesujące
        • mniej typowe sposoby okazywania ludziom zainteresowania lub brak świadomości ich obecności
        • unikanie kontaktu wzrokowego
        • trudności w inicjowaniu kontaktu, angażowaniu się w aktywności w grupie, zdobywaniu przyjaciół
        • brak wchodzenia w role i udawania w zabawie (tzw. zabawa “na niby”)
        • brak naśladowania
        • trudności w rozumieniu uczuć lub mówieniu o uczuciach
        • brak dzielenia się się osiągnięciami lub zainteresowaniami

        Komunikacja

        Część osób z autyzmem nie mówi, ale używa innych form komunikacji np. wskazywanie obrazków w książkach do komunikacji lub pisanie. Osoby, które świetnie posługują się mową wysławiają się w sposób, który może wydawać się nietypowy lub usztywniony. Osoby w spektrum autyzmu często powtarzają te same słowa lub wyrażenia (to tzw. echolalia).

        Objawy autyzmu w zakresie komunikacji to m. in:

        • mimika twarzy jest niedostosowana do wypowiedzi
        • trudności z odczytywaniem mimiki twarzy, tonu głosu, gestów rozmówcy
        • nietypowy ton głosu lub nietypowy rytm mowy np. wymawianie każdego zdania jak pytania
        • powtarzanie słów lub zdań tzw. echolalia np. w odpowiedzi na pytanie, powtarza je, zamiast udzielenia odpowiedzi
        • wypowiedzi mogą sprawiać wrażenie nieadekwatnych do sytuacji
        • trudność w komunikowaniu potrzeb lub pragnień
        • branie wypowiedzi zbyt dosłownie – nie rozumienie poczucia humoru, ironii, metafor

        Usztywnione zachowania

        Osoby z autyzmem często silnie przywiązują się do wzorców lub rutyn np. chodzenie zawsze tą samą drogą, układanie rzeczy na półce zawsze w tej samej kolejności, jedzenie posiłku w określony sposób. Nie lubią zmian a nieoczekiwane wydarzenia bywają dla nich bardzo stresujące. Często też bardzo silnie angażują się w zainteresowanie jednym albo kilkoma tematami. Tematy i zakres tych zainteresowań mogą być bardzo różne np. fascynacja jedną określoną liczbą, pociągami, butami na obcasach, fizyką kwantową.

        Objawy autyzmu w zakresie usztywnionych zachowań to m. in:

        • przywiązanie do rutyny np. dziecko nalega na chodzenie dokładnie tą samą drogą do szkoły lub jedzenie na tym samym talerzu
        • trudności z adaptacją do zmian w planie lub w środowisku np. przemeblowanie, zmiana godziny wyjścia do szkoły
        • nietypowe przywiązanie do zabawek lub obiektów tj. klucze, włączniki światła, nitki
        • zainteresowanie wąską dziedziną wiedzy np. rozkłady jazdy tramwaju, dinozaury, opera, liczby, odkurzacze określonej marki
        • spędzanie dużej ilości czasu na układaniu zabawek w specyficzny sposób, obserwowaniu poruszających się przedmiotów (np. wentylator, pralka), koncentrowanie się na specyficznej części przedmiotu (np. kółko od auta)
        • wielokrotne powtarzanie ruchów tj. trzepotanie rękami na wysokości oczu, kręcenie się wokół własnej osi – tzw. stereotypie ruchowe lub autostymulacje.

        Wczesne rozpoznanie i wczesna interwencja

        Symptomy autyzmu mogą być widoczne już w 1 i 2 roku życia. Jeśli jesteś rodzicem malucha i niepokoi Cię jego rozwój, nie warto odkładać konsultacji ze specjalistą. Objawy autyzmu u małych dzieci widoczne są zwłaszcza w sposobie komunikowania się z ludźmi.

        Zachowania, które mogą wskazywać na spektrum autyzmu u dzieci poniżej 3 roku życia to:

        • 6 miesiąc – dziecko nie uśmiecha się do osób w otoczeniu, nie wykazuje innej radosnej ekspresji
        • 9 miesiąc – dziecko nie odwzajemnia uśmiechów, ekspresji twarzy, nie odpowiada na wydawane przez rodzica dźwięki
        • 12 miesiąc – brak gaworzenia, brak reakcji na imię
        • 14 miesiąc – brak gestu wskazywania palcem i brak innych gestów używanych do komunikacji np. gest papa
        • 16 miesiąc – brak słów lub używanie tylko kilku słów
        • 18 miesiąc – brak zabawy na niby (np. karmienie lalki)
        • 24 miesiące – dziecko nie używa w sposób sensowny zdań złożonych z 2 słów (zdania powinny być wypowiadane spontanicznie, nie tylko powtarzane).